Từ ngày 1/1/2026, Việt Nam chính thức áp dụng quy định bắt buộc dán nhãn năng lượng đối với một số nhóm vật liệu xây dựng theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.
Không chỉ là một yêu cầu pháp lý mới, chính sách này đang tạo ra bước ngoặt quan trọng cho toàn ngành vật liệu xây dựng, thúc đẩy doanh nghiệp tái cấu trúc sản xuất theo hướng phát thải thấp, hiệu quả năng lượng cao và bền vững hơn. Xu hướng chuyển đổi xanh cũng là nội dung được nhấn mạnh trong Dự thảo báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII trình Đại hội XIV.
Định hình thị trường vật liệu xanh
Theo các chuyên gia, quy định dán nhãn năng lượng sẽ tập trung vào những vật liệu có tác động trực tiếp đến mức tiêu thụ năng lượng của công trình. Bao gồm nhóm vật liệu bao che như kính xây dựng, vật liệu cách nhiệt, cách âm, cùng các sản phẩm tiêu tốn nhiều năng lượng trong quá trình sản xuất như xi măng, gạch và vật liệu hoàn thiện.
Nhãn năng lượng cung cấp thông tin trực quan về mức độ hiệu quả sử dụng năng lượng của từng sản phẩm, giúp chủ đầu tư, đơn vị tư vấn thiết kế và người tiêu dùng có cơ sở so sánh, lựa chọn ngay từ giai đoạn thiết kế. Khi đó, yếu tố hiệu quả năng lượng, phát thải CO₂ và chi phí vận hành dài hạn sẽ dần trở thành tiêu chí song hành với giá thành.
Ở tầm vĩ mô, đây được xem là bước đi quan trọng trong lộ trình giảm phát thải của ngành xây dựng, lĩnh vực hiện chiếm tỷ trọng lớn trong tổng phát thải quốc gia. Chính sách nhãn năng lượng tạo áp lực tích cực để doanh nghiệp đổi mới công nghệ, tối ưu quy trình và giảm tiêu hao nhiên liệu.
Bà Nguyễn Thị Tâm, Giám đốc Trung tâm Thiết bị, Môi trường và An toàn lao động thuộc Viện Vật liệu xây dựng, Bộ Xây dựng, nhận định rằng việc dán nhãn không chỉ minh bạch hóa thông tin thị trường mà còn góp phần thực hiện mục tiêu tiết kiệm năng lượng quốc gia và cải thiện tiện nghi sống trong công trình.
Doanh nghiệp chủ động “đón sóng” chuyển đổi xanh
Ngay trước khi quy định có hiệu lực, nhiều doanh nghiệp lớn trong ngành đã chủ động đầu tư mạnh vào công nghệ sản xuất phát thải thấp và tái cấu trúc danh mục sản phẩm theo hướng xanh hơn.
Một số nhà sản xuất vật liệu đặt mục tiêu xây dựng nhà máy trung hòa carbon trong thập kỷ tới, cam kết cắt giảm khoảng 30% phát thải CO₂ vào năm 2030 và hướng tới trung hòa carbon toàn chuỗi vận hành vào năm 2050. Các dòng sản phẩm xi măng, tấm xi măng sợi, thạch cao, vật liệu cách nhiệt đã được cải tiến để giảm ít nhất 20% dấu chân carbon so với sản phẩm truyền thống, đồng thời đạt các chứng nhận quốc tế về môi trường.
Ở phân khúc xi măng, nhiều sản phẩm phát thải thấp đã được phát triển với mức giảm CO₂ dao động từ 17% đến hơn 50% so với xi măng thông thường, đáp ứng các bộ tiêu chí công trình xanh trong khu vực và quốc tế.
Trong nhóm vật liệu hoàn thiện, doanh nghiệp đã đầu tư dây chuyền công nghệ nung tiết kiệm năng lượng, tích hợp hệ thống thu hồi nhiệt và điều khiển tự động, giúp giảm 15–20% lượng phát thải CO₂. Thay vì xem tiêu chuẩn xanh là nghĩa vụ, nhiều đơn vị coi đây là lợi thế cạnh tranh dài hạn và đặt mục tiêu đạt net zero nội bộ trong vòng 10–15 năm tới.
Cơ hội lớn nhưng rào cản không nhỏ
Dù xu hướng đã rõ ràng, quá trình chuyển đổi xanh vẫn đối mặt nhiều thách thức. Chi phí đầu tư công nghệ, nghiên cứu và chứng nhận quốc tế còn cao. Hệ thống tiêu chuẩn trong nước chưa thống nhất, gây khó khăn trong việc đánh giá và định giá giá trị môi trường của sản phẩm.
Thị trường tiêu thụ nội địa vẫn là nút thắt lớn khi nhiều chủ đầu tư ưu tiên chi phí ngắn hạn thay vì hiệu quả bền vững dài hạn. Phần lớn vật liệu xanh hiện nay mới tập trung ở các dự án quy mô lớn, chưa lan tỏa rộng ra thị trường phổ thông.
Các chuyên gia cho rằng để đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, cần sự dẫn dắt mạnh mẽ từ phía Nhà nước, bao gồm minh bạch dữ liệu carbon, xây dựng bộ tiêu chí quốc gia cho vật liệu phát thải thấp, cùng các chính sách tài chính xanh, ưu đãi thuế và tín dụng cho doanh nghiệp đầu tư công nghệ giảm phát thải.
GMTech – Nền tảng kết nối giải pháp vật liệu và công nghệ xanh
Trong bối cảnh chuyển đổi xanh trở thành yêu cầu bắt buộc của ngành xây dựng, GMTech được định vị là triển lãm và diễn đàn chuyên ngành tập trung vào vật liệu xây dựng xanh, công nghệ sản xuất phát thải thấp và giải pháp công trình bền vững.
GMTech quy tụ các nhà sản xuất vật liệu, doanh nghiệp công nghệ, đơn vị tư vấn thiết kế, chủ đầu tư và cơ quan quản lý nhằm thúc đẩy trao đổi chuyên môn, cập nhật chính sách và kết nối thương mại. Triển lãm không chỉ giới thiệu sản phẩm đạt tiêu chuẩn năng lượng, carbon thấp mà còn mở ra cơ hội tiếp cận công nghệ tiên tiến, mô hình sản xuất mới và hệ sinh thái tài chính xanh.
Triển lãm GMTech sẽ diễn ra vào ngày 9-11/0/2026 tại Vietnam Exhibition Center (VEC) – Hà Nội, quy tụ các doanh nghiệp trong và ngoài nước, đồng thời tổ chức chuỗi hội thảo chuyên đề xoay quanh chính sách nhãn năng lượng, vật liệu phát thải thấp, tiêu chuẩn công trình xanh và lộ trình Net Zero của ngành xây dựng Việt Nam.
Trong giai đoạn ngành vật liệu xây dựng bước vào chu kỳ tái cấu trúc theo hướng xanh hóa, GMTech đóng vai trò là nền tảng kết nối cung – cầu, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và đồng hành cùng mục tiêu phát triển bền vững của Việt Nam.
